3 Ağustos’taki “Nvidia Artık Banka” yazısı, çip satıcısının müşterisinin borcuna güvence vermeye başladığını göstermişti. 10 Ağustos’taki “Çipler Uçak Gibi Satılıyor”, bu güvenceyi uzun vadeli borç ve özel amaçlı şirketlerle büyüyen bir düzene yerleştirdi. Geçen haftaki “Herkes Aynı Anda Batarsa” ise aynı talep varsayımına bağlanan teminatların kırılganlığını anlattı.
Bu hafta zincirin sonraki halkası görünür hale geliyor: Yapay zeka sektöründe yalnızca çip ya da model değil, zorunlu geçiş noktaları da toplanıyor. Finansmanı veren, istekleri yönlendiren veya özel çip tedarikini kontrol eden taraf, diğer şirketlerin hangi şartlarda büyüyeceğini de etkiliyor.
Teknoloji Borsası bu ücretsiz sayıda, küresel teknolojide değerin nereden nereye kaydığını izliyor. Bu kez değer, yapay zeka modelinden çok, herkesin geçmek zorunda olduğu finansman, yönlendirme ve çip katmanlarına kayıyor.
Nvidia Müşterisinin Parasını Yeniden Nereye Akıtıyor?
NVIDIA, Ohio’da OpenAI’nin kullanacağı veri merkezi için ilk yaklaşık 4,25 IT-GW kapasiteye yönelik ödeme yükümlülüğünü en fazla $105 milyarla sınırlayan bir güvence verdi. IT-GW, veri merkezinin bilgi işlem ekipmanına ayrılan kapasiteyi ölçen birimdir. NVIDIA ayrıca yaklaşık 3,8 IT-GW ek kapasite için kendi tercihine bağlı kredi desteği seçeneğine sahip. OpenAI’nin kiracı olduğu düzenin kapasitesi 2028’den itibaren hazır hale gelmeye başlayacak; NVIDIA’nın yükümlülüğü ilgili kiralamanın başlamasından 20 yıl sonra da sona erebiliyor (NVIDIA’nın SEC bildirimi).
Güvence ya da teminat, borçlu veya kiracı ödeme yapamazsa karşı tarafın kaybını azaltmak için verilen sözleşmesel korumadır. Bu işlemde NVIDIA, OpenAI ödeme yapamazsa kira sözleşmesinin güvence altındaki asgari değeri ile yeniden kiralama ya da satıştan elde edilen tutar arasındaki farkı ödemeyi kabul ediyor. Yani şirket sadece sunucuyu satmıyor; müşterisinin o sunucunun kurulacağı alanı finanse edebilmesi için de arka duruyor.
NVIDIA, projenin güç ve veri merkezi geliştiricisi SB Energy’ye de $1,5 milyar yatırıyor. SB Energy tesisi kuracak, sahip olacak ve OpenAI’ye 20 yıllığına kiralayacak; NVIDIA ise kampüsün tek yapay zeka bilgi işlem altyapısı sağlayıcısı olacak (NVIDIA Newsroom).
Haftanın diğer iki işlemi bu yapının tek projeyle sınırlı olmadığını gösteriyor. The Information’ın haberine göre NVIDIA, Teksas’ta OpenAI ve Oracle için planlanan veri merkezinin elektrik tarafını geliştiren Lacium’a yaklaşık $3 milyar yatırımı da hazırlıyor. Ayrı haberlere göre şirket, açık model geliştiren Poolside ile yaklaşık $7 milyarlık bir düzen kuruyor: $12 milyar şirket değerlemesi üzerinden $1 milyarlık ortaklık, ardından teknoloji lisansı ve mühendislerin büyük bölümünü devralmak için yaklaşık $6 milyar daha.
Bu son işlem, satın alıp ekibi ve teknolojiyi devralma anlamındaki acquihire yapısına benziyor. Ayrıntıları NVIDIA tarafından açıklanmış olmadığı için bu iki haber, bildirilen işlem olarak okunmalı. Fakat yön açık: NVIDIA, çip satışından doğan nakdi müşterilerin elektrik, veri merkezi ve model kapasitesine geri akıtıyor. Bu para müşteriye büyüme alanı açarken, müşterinin NVIDIA altyapısına bağımlılığını da derinleştiriyor.
Stripe Model Seçiminin Geçidini Neden Aldı?
Stripe, OpenRouter’ı satın alma konusunda anlaşmaya vardığını açıkladı. OpenRouter, işletmelerin 400’den fazla modeli ve 80’den fazla sağlayıcıyı tek yerden kullanabilmesi için model yönlendirmesi, yani modeller arasındaki geçit işlevini görüyor. Sistem her isteği görevin zorluğu, fiyat, hız ve güvenilirliğe göre değerlendirip uygun modele göndermeyi hedefliyor (Stripe Newsroom).
Bir model her görevde en iyi ya da en ucuz seçenek olmayabilir. Yönlendirme katmanı bu nedenle bir trafik yöneticisi gibi çalışır: kullanıcının isteğini hangi modele göndereceğine karar verir. Token ise modelin metni işlerken saydığı küçük metin parçasıdır. Reuters’a göre OpenRouter günde 10 trilyondan fazla token işliyor ve 10 milyondan fazla geliştirici ile şirketten oluşan bir topluluğa hizmet veriyor. Anlaşmanın bedeli şirketlerce açıklanmadı; habere göre tutar $8 milyarın biraz üzerinde (Reuters).
Burada alınan şey yalnızca daha büyük bir yapay zeka ürünü değil. Birçok model birbirine yaklaştıkça, değer en iyi modelin içinden çok model seçimini yapan geçide çıkabilir. Stripe ödemelerde işlem akışından küçük bir pay alıyor. Aynı mantık, yapay zeka kullanımında istekleri kimin yönlendirdiği sorusunu önemli hale getiriyor. Baz puan, yüzde puanın yüzde biri olan çok küçük bir oran birimidir. Çok büyük hacimde işleyen bir geçitte birkaç baz puan bile önemli bir ekonomik katman oluşturabilir.
Bu nedenle Stripe işlemi, model yarışına bir model daha eklemekten farklı. Şirket, modellerin üstündeki zorunlu geçiş noktasına çıkıyor. Ücretin nasıl belirleneceği açıklanmış değil; ancak yönlendirme kararını kontrol etmek, hem maliyet hem de kullanıcı ilişkisi üzerinde etki gücü sağlıyor.
Teknoloji Borsası, ücretsiz sayılarda bu bağlantıları açık kaynaklarla izliyor. Bu çalışmanın sürmesine katkı sunmak isteyenler için bağlantı: https://tekborsasi.com/subscribe?pledge=true
Google Bağımlılıktan Çıkmak İçin Ne Ödüyor?
Google’ın Marvell ile kurduğu yapı, ilk hikâyenin ters yüzü. Marvell’in bildirimine göre Google’a, hisse başına $206,58 fiyattan 58.970.907 Marvell hissesi alma hakkı verildi. Warrant, belirli bir fiyattan hisse alma hakkıdır. Bu hak, Google’ın Marvell’den yaptığı belirli ürün alımlarına bağlı olarak kazanılıyor; kalan dilimler, 2027 mali yılının üçüncü çeyreğinden 2033 mali yılının sonuna kadar her $500 milyon özel ürün geliri için açılıyor (Marvell’in 8-K bildirimi).
Tamamı kullanılırsa bu hak yaklaşık $12,2 milyarlık bir hisse payına karşılık geliyor. Reuters’ın aktardığına göre satış hedefleri tutarsa düzen, 2033 mali yılına kadar yaklaşık $120 milyar özel çip geliri yaratabilir (Reuters).
Özel çip, tek bir müşterinin iş yükü için tasarlanan yarı iletkendir. Anlaşma, Google’ın TPU adını verdiği yapay zeka işlemleri için geliştirdiği özel çip ailesiyle bağlantılı çıkarım hızlandırıcılarını, depolama denetleyicilerini, ağ arabirimlerini, bellek arabirimlerini ve belleğe yakın hesaplamayı kapsıyor. Çıkarım, eğitilmiş bir modelin yeni bir soruya yanıt üretmesi aşamasıdır.
Bu nedenle Google yalnızca bir tedarik sözleşmesi imzalamıyor. NVIDIA’nın genel amaçlı grafik işlemcilerine daha az bağımlı kalmak için kendi özel çip yolunu daha da derinleştiriyor. NVIDIA finansmanla kendi ekosistemine bağ kurarken, Google aynı bağımlılıktan kaçabilmek için tedarikçisine ekonomik ortaklık sunuyor. Aynı sektörün iki yönlü hareketi bu.
Zorunlu Geçiş Noktasında Oturan Kazanıyor
Üç anlaşma tek bir örüntü gösteriyor. NVIDIA finansman ve kapasite güvencesiyle müşterilerinin büyüme rotasında yer tutuyor. Stripe, modeller arasındaki yönlendirme geçidini alıyor. Google ise özel çip tedarikine bağlanarak bu geçiş noktasını kendi tarafında kurmaya çalışıyor.
Zorunlu geçiş noktası, başka şirketlerin işini sürdürebilmek için içinden geçmek zorunda olduğu katmandır. Finansman, yönlendirme veya özel çip bu tür bir katman olduğunda, onu kontrol eden taraf yalnızca ürün satmaz. Fiyatı, erişimi, sözleşme şartlarını ve büyüme hızını da etkiler.
Eski soru “en iyi model kimde?” idi. Yeni soru daha yapısal: Herkes hangi katmandan geçmek zorunda ve o geçitte şartları kim belirliyor? Parayı veren düdüğü çalıyor çünkü finansmanı veren taraf, paranın aktığı yolu da şekillendiriyor.
Teknoloji Borsası, küresel teknolojide değerin nereden nereye kaydığını Türkçe analiz eden bağımsız bir yayındır. Bu seride değerin yönünü görmek, artık hangi katmanın zorunlu geçiş noktasına dönüştüğünü görmek demek.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Yatırım tavsiyesi değildir. Herhangi bir finansal karar vermeden önce bağımsız finansal danışmanınıza başvurmanızı tavsiye ederiz.