Nasdaq, 5 Kasım’ı %5,52 düşüşle 24.315 puandan kapattı. Bu, son 19 ayın en sert günlük düşüşüydü. Endeks, 6 Ekim’deki rekor kapanışının %10’dan fazla altına inerek teknik düzeltme bölgesine girdi. (Reuters)
Satışın merkezinde çipler vardı. Philadelphia yarı iletken endeksi %12 geriledi; Nvidia, Broadcom ve TSMC %9 veya daha fazla düştü. Micron dahil bellek ve depolama şirketleri çift haneli kayıplar yaşadı. (Yahoo Finance)
Öne çıkan gerekçe, ara seçimlerde Kongre’yi kazanan Demokratların yapay zeka ve veri merkezi yatırımlarına daha sıkı kurallar getirebileceği endişesiydi. (Yahoo Finance)
Düşüş eşit dağılmadı. Aynı gün Meta yaklaşık %4, Amazon ve Alphabet %2,2 geriledi. (Reuters) Bir gün önce, 4 Kasım’da ise Nasdaq %1,4 yükselmiş, Microsoft %6,7 artışla kapanmıştı. (Zacks)
İki günlük fiyat hareketinden kalıcı bir sonuç çıkarmayalım. Ama piyasanın bu hafta sorduğu soru, bu sayının sorusuyla aynı: Yapay zekaya talep büyürken, bu talebi kalıcı kazanca kim dönüştürebilecek?
Bir şirketin yatırım harcaması, başka bir şirketin satışı olabilir. Fakat o satışın ne kadarının kâra dönüşeceği, ne kadar süre devam edeceği ve hisse fiyatında ne ölçüde karşılık bulduğu ayrı meseleler.
Microsoft, Micron ve Meta’nın son açıklamaları bu ayrımı üç farklı yerden düşünmeye imkân veriyor. Biri bilgi işlem gücü sağlıyor, biri bellek üretiyor, diğeri yapay zekayı mevcut reklam işinde kullanıyor. (Microsoft, Micron, Meta)
Microsoft: Müşteri var. Kapasite yetiyor mu?
Microsoft, 28 Ekim’deki bilanço görüşmesinde müşteri talebinin mevcut kapasiteyi aşmaya devam ettiğini söyledi. Şirket, mevcut sistemlerden daha fazla iş çıkarmak için sağlanan verimlilik artışlarını da anlattı. (Microsoft bilanço görüşmesi)
Bu, talep tarafı için güçlü bir işaret. Ama iki ayrı şeyi birbirine karıştırmamak gerekiyor: Satacak kapasite bulmak ile o kapasiteyi yeterince kazançlı satabilmek.
Microsoft yönetimi, yapay zeka işlemlerinin fiyatlarının dönem içinde değişebileceğini ve verimlilik çalışmalarının etkisini önceden tahmin etmenin kolay olmadığını da belirtti. Aynı görüşmede, işlemci ve grafik işlemci yatırımlarının yanında bellek ve depolama maliyetlerine dikkat çekti. (Microsoft bilanço görüşmesi)
Burada izlenecek şey yalnızca yeni veri merkezi sayısı değil. Eklenen kapasitenin ne kadar kullanıldığı, müşteriye hangi fiyattan satıldığı ve harcanan paranın ne ölçüde geri kazanıldığı da önemli.
Kıtlık, satıcıya geçici bir avantaj sağlayabilir. Yeni veri merkezi kurmak zorlaşırsa, mevcut kapasitenin değeri artabilir. Bunun kalıcı bir üstünlüğe dönüşüp dönüşmediğini anlamak için talebin yanında maliyete ve rekabete de bakmak gerekir.
Micron: Gerekli ürün, en kârlı ürün mü?
Bellek tarafında daha az konuşulan bir ayrım var. Micron yönetimi, bilanço sonrası analist görüşmesinde yapay zeka sistemlerinde kullanılan yüksek bant genişlikli bellek için fiyatları artırdığını, böylece geleneksel DRAM bellekle arasındaki kârlılık farkını daraltmayı hedeflediğini anlattı. (Micron analist görüşmesi)
Bu cümle önemli. Yapay zekanın ihtiyaç duyduğu bir parçayı üretmek, tek başına o parçanın en yüksek kazancı bıraktığı anlamına gelmiyor.
Micron aynı görüşmede, yeni üretim alanlarını kurmanın ve üretime hazır hale getirmenin zaman aldığını belirtti. Yönetim, inşaat harcamasının hemen satılabilir bellek üretimine dönüşmediğinin de altını çizdi. (Micron analist görüşmesi)
Bu nedenle bellek pazarını yalnızca “talep çok güçlü” cümlesiyle okumak eksik kalır. Satış fiyatı, üretim maliyeti, hangi ürünlerin daha çok satıldığı ve yeni kapasitenin ne zaman devreye girdiği birlikte düşünülmeli.
5 Kasım’daki satışta bellek şirketlerinin en sert düşenler arasında olması bu yüzden dikkat çekici. Tedarikçi, müşterisinin yatırım planına bağlı. Veri merkezi inşaatı yavaşlarsa, aynı talep hikâyesi tersine dönebilir.
Meta: Yeni üründen önce mevcut iş
Yapay zekanın ticari karşılığını görmek için her zaman yeni bir abonelik ürünü aramak gerekmeyebilir. Meta, yapay zekayı reklamların gösterimi, hedeflenmesi ve sonuçlarının ölçülmesini geliştirmek için kullandığını açıklıyor. (Meta dönem raporu)
Şirket, reklam fiyatlarındaki artışın arkasında reklam talebinin güçlenmesi olduğunu; bunu da büyük ölçüde hedefleme ve ölçüm araçlarındaki gelişmelerle ilişkilendirdiğini belirtiyor. Bu, yönetimin değerlendirmesi; reklam işindeki bütün büyümeyi yalnızca yapay zekaya bağlamak doğru olmaz. (Meta dönem raporu)
Buradaki değer, yeni bir pazar yaratmaktan önce mevcut müşteri ilişkisini daha verimli hale getirmekte olabilir. Daha iyi sonuç alan bir reklamverenin harcamasını sürdürmesi, yeni bir yapay zeka uygulamasına müşteri bulmaktan farklı bir ticari yol.
Ancak Meta da altyapı yatırımlarını artırdığını ve yapay zeka yatırımlarının beklenen sonucu vermemesi halinde finansal performansının zarar görebileceğini açıkça söylüyor. (Meta dönem raporu)
Değerin nereye kaydığını nasıl anlayacağız?
Bu üç örnek, aynı başlığın altında farklı işler olduğunu gösteriyor. Kapasite satmak, kritik bir parça üretmek ve mevcut müşteriden daha fazla gelir elde etmek aynı kazanç modeli değil.
Karşı görüş de güçlü. Düzenleme endişesi abartılı çıkabilir. Yeni kurallar henüz yazılmış değil; Kongre’nin yeni dönemi de daha başlamadı. Bu hafta görülen, bir beklentinin fiyatlanması; bir sonucun kendisi değil.
Önümüzdeki açıklamalarda bakılacak şeyler daha somut: bulutta yeni kapasitenin gelire ve nakde dönüşmesi, bellekte fiyat ile üretim maliyetinin birlikte nasıl değiştiği, uygulamalarda yapay zekanın getirdiği ek gelirin ek maliyetini karşılayıp karşılamadığı. Yakın tarihli ilk sınav, Nvidia’nın 17 Kasım’da açıklayacağı çeyrek sonuçları. (Nvidia yatırımcı ilişkileri)
Bunlar hangi hissenin alınacağını söyleyen ölçütler değil. Teknoloji pazarında hangi işin güçlendiğini, hangisinin yalnızca daha fazla harcama yaptığını ayırt etmeye yarayan sorular.
Son ayrım da burada: Daha iyi bir şirket olmak ile bugünkü hisse fiyatının gelecekte iyi getiri sunması aynı şey değil. Bunun için fiyatın hangi beklentileri zaten içerdiğini de bilmek gerekir; bu yazı o değerleme hesabını yapmıyor.
Yapay zekanın büyümesi başlangıç noktası. Asıl mesele, büyüyen talebin kimin kasasında, ne kadar süre kalacağı.
Bu ayrım işine yaradıysa, teknoloji piyasasını takip eden birine gönder.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. Yatırım tavsiyesi değildir.